top of page
Zoeken

Stress, cortisol en schildklier: waarom dit bij epilepsie uitmaakt!

 


In het kort

Bij stress gaat in het lichaam van je hond een intern alarmsysteem aan (de HPA‑as) dat extra stresshormonen zoals cortisol en adrenaline aanmaakt en de bloedsuiker verhoogt.

 

Als dit vaak of langdurig gebeurt, kan dit systeem ontregeld raken: de bloedsuiker blijft makkelijker hoog, er ontstaan laaggradige ontstekingen en het lichaam wordt minder gevoelig voor cortisol.

Bij honden met epilepsie kan deze chronische stressbelasting de hersenen gevoeliger maken voor aanvallen, terwijl aanvallen zelf óók weer stress geven.

 

Omdat het aminozuur tyrosine nodig is voor zowel stresshormonen als schildklierhormonen, kan langdurige stress er bovendien voor zorgen dat de schildklier het zwaarder krijgt en juist bij epileptische honden zien we vaker verlaagde schildklierwaarden zonder echte primaire schildklierziekte (euthyroid sick syndrome).

 

Wat gebeurt er precies?

 

De stress-as: het stress-systeem van je hond

In het lichaam van je hond zit een stresssysteem: de HPA‑as. Dit is de verbinding tussen de hypothalamus en hypofyse in de hersenen en de bijnieren bij de nieren. Dit systeem krijgt altijd voorrang, omdat het een instinctieve vecht‑ of vluchtreactie aanstuurt die je hond helpt om te overleven als er gevaar dreigt.

 

Prikkels uit de omgeving zoals schrik, pijn, spanning in huis, harde geluiden, maar ook voeding waar je hond niet goed tegen kan,komen binnen in de hersenen. Daar worden ze door de hypothalamus en hypofyse opgevangen als “stresssignaal”.

 

Bij een plotselinge, korte stressprikkel komt eerst adrenaline vrij uit het bijniermerg. Adrenaline zorgt voor de directe reactie: hartslag omhoog, spieren paraat, focus op overleven. Als de prikkel kort is, zakt adrenaline daarna weer snel.

 

Als de stress langer aanhoudt, speelt vooral cortisol een grotere rol. De hypothalamus maakt dan het hormoon CRH aan, dat de hypofyse stimuleert om ACTH te produceren. ACTH gaat via het bloed naar de bijnieren en zet de bijnierschors aan om cortisol aan te maken en vrij te geven.

 

Wat cortisol doet met suiker en energie

Cortisol heeft veel invloed op de energiehuishouding. Het hormoon verhoogt de bloedsuikerspiegel. De lever breekt hiervoor opgeslagen suiker (glycogeen) af en maakt nieuwe glucose aan. Zo komt er extra suiker in het bloed; dit proces heet gluconeogenese. Die extra suiker is nodig omdat het lichaam tijdens stress meer energie nodig heeft om te kunnen vechten of vluchten.

 

Insuline zorgt er normaal voor dat glucose netjes de cellen in kan. Cortisol werkt hier deels tegenin: het kan de werking van insuline remmen, waardoor cellen minder gevoelig worden (insulineresistentie). Daardoor blijft glucose langer in het bloed aanwezig en kan de bloedsuiker hoger worden.

 

Dit is een belasting omdat de hersenen van een epileptische hond juist heel gevoelig zijn voor schommelingen in energie (glucose). Zowel “pieken” als “dalen” in bloedsuiker kunnen de prikkelbaarheid van hersencellen vergroten en zo de aanvalsdrempel beïnvloeden, waardoor stabielere bloedsuikerspiegels bij deze honden extra belangrijk zijn

 

Wat ook meespeelt is dat op de langere termijn dit kan bijdragen aan vetopslag. Vetweefsel is metabool actief weefsel dat ontstekingsbevorderende stoffen (cytokinen) kan aanmaken. Die laaggradige ontstekingen zorgen weer voor extra stress in het lichaam, wat opnieuw kan samenhangen met meer cortisol. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan.

 

 

Wat er misgaat bij chronische stress

Wanneer alles goed werkt, wordt de afgifte van cortisol automatisch afgeremd zodra de stress voorbij is. Bij honden met chronische stress (bijvoorbeeld langdurige onrust, pijn, steeds terugkerende spanningen of aanhoudende belasting door prikkels en dagelijks een niet passende voeding) kan deze terugkoppeling minder goed functioneren.[

 

Er komt dan gedurende langere tijd meer cortisol vrij dan wenselijk. Dit kan de bijnieren extra belasten. Het immuunsysteem kan langdurig worden geremd en er kan een chronische, laaggradige ontsteking ontstaan, omdat de stressreactie nooit echt helemaal wordt afgerond.

 

Zo kan ook in dit proces een vicieuze cirkel ontstaan: aanhoudende stress gaat samen met aanhoudende cortisolproductie, wat kan leiden tot een verminderde gevoeligheid voor cortisol (cortisolresistentie). Het lichaam heeft dan mogelijk steeds meer cortisol nodig om hetzelfde effect te bereiken. Dat belast de bijnieren verder en maakt het steeds moeilijker om goed met stress om te gaan.

 

Minder (chronische) stress is daarom een belangrijk doel, zeker bij gevoelige of zieke honden zoals honden met epilepsie.

 

Tyrosine: schakel tussen stresshormonen en schildklier

Bij stress speelt ook het aminozuur tyrosine een rol. Tyrosine is een bouwstof voor stresshormonen zoals adrenaline en noradrenaline, én voor schildklierhormonen.

De schildklier gebruikt tyrosine, samen met jodium, om de hormonen T4 (thyroxine) en T3 te maken. Deze hormonen zijn belangrijk voor stofwisseling, energie en herstelvermogen.

 

Wanneer de HPA‑as langdurig geactiveerd is, zoals bij chronische stress, kan er meer tyrosine worden ingezet voor de aanmaak van stresshormonen (adrenaline en cortisol). Daardoor blijft er relatief minder tyrosine over voor de productie van schildklierhormonen. Op de langere termijn kan dit de schildklierfunctie beïnvloeden.

 

Bij honden met epilepsie wordt in verschillende onderzoeken vaker gezien dat schildklierwaarden lager zijn, zonder dat de schildklier zelf altijd duidelijk ziek is (euthyroid sick syndrome). De combinatie van terugkerende aanvallen, stress, algehele belasting en soms medicatie kan hier aan bijdragen.

 

Voor jouw epileptische hond betekent dit dat het lichaam niet alleen de aanvallen moet verwerken, maar ook moet omgaan met stress, schommelingen in hormonen, energiehuishouding en mogelijke gevoeligheden voor voeding. Hoe beter stress en prikkels (inclusief voeding) in balans zijn, hoe minder extra druk er op dit systeem komt te staan. 

 

Wanneer stress de klachten van je hond beïnvloedt.

Merk je dat jouw hond gevoelig is voor stress, of dat klachten verergeren in periodes van onrust, ziekte of andere veranderingen? Dan kan het waardevol zijn om, naast de reguliere diergeneeskundige zorg, ook breder te kijken naar stressfactoren, leefomgeving en voeding als mogelijke extra belasting voor het lichaam.

In mijn praktijk denk ik graag met je mee over hoe je het lichaam van jouw hond zo goed mogelijk kunt ondersteunen.

Wil je weten wat er in het geval van jouw hond mogelijk is, dan kun je altijd vrijblijvend contact opnemen voor meer informatie of een kennismakingsgesprek.

 

Bronnen:

 

 
 
 

Opmerkingen

bottom of page